Rafał A. Witkowski
Męstwo
Fragment książki Imponderabilia. Opus Magnum
O ile kult dobra, prawdy, sprawiedliwości, roztropności itd. odbywa się wewnętrznie, w duchu, to kult męstwa – jednej obok umiarkowania, sprawiedliwości, roztropności, z cnót kardynalnych o rodowodzie antyczno-greckim – zawsze przybierał i przybierać będzie postać również zewnętrzną, jeśli nie patetyczną czy wręcz pompatyczną.
Dziś męstwo często mylone z pieniactwem, warcholstwem, pyskowaniem, zawsze wynikało z siły ducha, jego z jednej strony niewzruszoności (stoicyzm), z drugiej – skłonności do słusznego oburzenia z powodu gwałcenia imponderabiliów.
Na przestrzeni historii męstwo wielu bohaterów udowodniło, że dla niektórych są wartości cenniejsze niż ich własne życie, wszak umierali za Prawdę, za kraj, za honor. Wielkim bohaterom, począwszy od Sokratesa przez świętych, bojowników o niepodległość, powstańców 1944 r. po osoby takie jak ks. J. Popiełuszko najczęściej towarzyszył w myślach Bóg. Byli to bohaterowie ducha, czyli zupełnie inni od tych przedstawianych w filmach fabularnych, którzy choć z krwi i kości (na ile to możliwe na ekranie), którzy walczą z czymś lub o coś, są pozbawieni właśnie ducha.
Herosi znani z historii opiewani są w literaturze parenetycznej, w Złotej Legendzie J. de Voragine`a, nie mówiąc jak często pojawiają się od wieków w sztukach plastycznych. Plutarch (Żywoty sławnych mężów), G. Vasari (Żywoty malarzy, rzeźbiarzy i architektów), M. Bielski (Żywoty filozofów) na ogół nie gloryfikowali swoich bohaterów, ukazali ich zalety, ale i wady; pisali o nich jednak po to, by ukazywać wzory osobowe.
Okres romantyzmu to czas, w którym wykrystalizował się kult bohaterów nam najbliższy. Kwiatem epoki jest dzieło T. Carlyle`a Bohaterowie i nieco późniejsze: Przedstawiciele ludzkości R.W. Emersona. Autorzy ci zauważają, że na wybitnych jednostkach ze świata religii, literatury (Dante, Szekspir, Goethe), filozofii (Platon, Montaigne, Swedenborg, Rousseau), polityki (Cromwell, Napoleon) opiera się świat. W XX wieku A. Rand dodała do tego grona wielkich przedsiębiorców.
Duch filozofów (Rousseau), poetów (Mickiewicz, Słowacki, Krasiński) inspirował i popychał aż do rewolucji (od francuskiej, po powstania niepodległościowe). Literaci z kręgu paryskiej „Kultury” oraz Wydawnictwa NOWA zaszczepiali ducha rozważnej (a nawet ewolucyjnej) walki z komunizmem. Heros, Kapłan i Myśliciel S. Wyszyński jako realista nawoływał do rozważnej odwagi.
I w ten sposób zbliżyliśmy się w tej narracji do roku 2022. Należy w tym miejscu sparafrazować to, co Carlyle pisał o carze:
Putin ma jakąś tam siłę, dysponując tak wieloma karabinami, czołgami i żołdakami na swój użytek; wiele wysiłku go kosztuje by utrzymać tak wielką część ziemi we względnej politycznej jedności, lecz cóż, on nie umie mówić. Nie posiada głosu geniusza, słyszalnego przez wszystkich ludzi wszystkich epok. I jak dotychczas jest on wielkim, niemym potworem. Jego sprzęt zardzewieje i rozpłynie się w niebycie, podczas gdy głos Dantego, Słowackiego, Matejki, Szewczenki, Chagalla wciąż będzie słyszalny.
Carlyle oczywiście nie mógł znać jeszcze Dostojewskiego, Tołstoja, Bułhakowa, Riepina oraz Majakowskiego, Rodczenki i Gorkiego.
Tylko takimi, jak trzej ostatni podpierali się komuniści w ZSRR i chyba dzięki tym twórcom odnieśli sukcesy. Pozostali z wymienionych z zaświatów potępiają agresję i imperializm Rosji.
Dzisiaj męstwo polega także na byciu sobą, na wydawaniu nonkonformistycznych opinii – oto męstwo bycia, oto autoafirmacja zgodnie z filozofią P. Tillicha. Dlaczego jest to takie odważne? Bo jest tylu, którzy podkopują drugiemu wiarę w siebie, próbują podcinać mu skrzydła, odmawiają mu prawa do sądów etycznych, epistemicznych i estetycznych (wyrażania tego co uważa za dobre, prawdziwe, piękne) – krótko mówiąc próbują sprowadzić taką osobę do swojego poziomu.
Warszawa, 2022
Imponderabilia
Opus Magnum
Autor: Rafał Aleksander Witkowski
Wydawca: Maisons-Laffitte.pl
Gatunek: Esej
Liczba stron: 224 (PDF 15 x 21 cm)
Pliki: PDF
Zawiera ilustracje i bibliografię
Rok wydania: 2023
ISBN: 978-83-957651-2-4
Poszczególne rozdziały były już publikowane i uległy korektom i uzupełnieniom
Uwielbiam zapach książek po zmierzchu
R.A.W.
Kiedy się wstydzimy, zasłaniamy twarz. Natura, nad którą człowiek znęca się od dawna wymusiła na nim, by przyjął ten gest w czasie pandemii. Człowiek ma czego się wstydzić, bo jest niefrasobliwym eksperymentatorem na naturze bytu (istocie bytu). To nie rządy, lecz owa natura zamknęła nas w czterech ścianach, abyśmy przemyśleli swoje postępowanie i... myślenie.
W tym miejscu miał się zakończyć niniejszy krótki wstęp, jednak ludzkością wstrząsnęła agresja Putina i jego wojsk na Ukrainę.
Rosyjskiego prezydenta bał się cały świat, tymczasem dyktator okazuje swoją słabość w walce i nie tylko – bo agresja wynika ze strachu i słabości. Tudzież byli tacy, którzy woleli robić z nim interesy, niż działać na rzecz pokoju, jakiemu zagrażał od lat. Dyplomacji natomiast Putin nie rozumie.
Rosyjski satrapa stał się wrogiem publicznym numer 1 na świecie, dopuszczającym się zbrodni. Czy świat ze swoimi trybunałami wymierzy mu sprawiedliwość? – takie pytanie zadałem w 2022 r. Dziś nie pytanie, lecz żądanie należy postawić, by świat wymierzył Putinowi karę.
Wyznawanie imponderabiliów prowadzi do pokoju i nadaje życiu sens. Mówienie o nich jest naglące w epoce kryzysu wartości, a wręcz nihilizmu, kiedy zasada użyteczności jest ponad etyką, a mieć (czyż to dziś nie jest zwykła epoka zbieracka?) jest nad być.
W niniejszej książce Czytelnik spotka się czasem z bardzo mocnymi tezami i sformułowaniami. Trudno, czasem trzeba tupnąć.
Całość nie tworzy systemu pojęć (o wadach systemowej filozofii piszę w rozdziale pt. „Absolut”); inspiracją były nie systemowe utwory Bacha, lecz symfonie Beethovena i etiudy Chopina. Tym niemniej całość jest powiązana, spójna i logiczna, a wraz z innymi moimi pismami wchodzi w skład filozofii egzystencjalnego autonomizmu, której zręby przedstawiają się następująco:
Etyka: indywidualizm
Aksjologia: absolutyzm
Epistemologia: obiektywizm
Ontologia: realizm i pluralizm
Teologia: chrystianistyczny panteizm
Estetyka: esencjalizm
Ekonomia: kapitalizm
Polityka: suwerenizm (bez skojarzeń z pewnymi prominentami) i merytokratyzm
Sprawy tu poruszane są uniwersalne i podejmowane w kontekstach nie "tylko" historycznych ale i współczesnych.
Na niniejszą pracę składają się eseje – rozdziały, pisane w latach 2020 – 2023. Kolejność ich zamieszczenia tutaj nie wskazuje na ich hierarchię; zresztą ułożona przez M. Schelera hierarchia wartości jest celna i nie ma potrzeby jej udoskonalać (na marginesie warto zauważyć, że jego hierarchia wartości pokrywa się w większości z hierarchią potrzeb, ułożoną przez A. Maslowa). Rozdziały nie są zamieszczone także w kolejności chronologicznej, ale ze względu na kompozycję, którą mam nadzieję Czytelnik wyczuje i zrozumie.
Książka jest nawiązaniem, czy raczej kontrapunktem do niektórych wątków mojej pracy pt. Anatomia totalitaryzmu, której drugie wydanie pojawi się jeszcze w 2023 r.
Ilustracje w tej książce są autorskie, poza tymi, które zostały zaznaczone jako innego autorstwa. Poszczególne rozdziały były już publikowane i uległy korektom oraz uzupełnieniom.
Na końcu zamieszczam bibliografię, która była inspiracją dla mnie, i która może być propozycją lektur dla tych, którzy potrzebują natchnienia.
Książkę dedykuję Moim Rodzicom.
|
Tagi:
Imponderabilia, wartości, aksjologia, etyka, Sens Bycia, wolność, wiara, nadzieja, miłość, sprawiedliwość, pokój, bezpieczeństwo, prawda, dobro, piękno, sztuka, rodzina, kapitał społeczny, duch czasu, Zeitgeist, męstwo, relacje z Ukrainą, autentyczność, indywidualizm, pamięć, polityka, odpowiedzialność, honor, myślenie, poznanie, filozofia, prywatność, dialog, komunikacja, nauka, prawo naturalne, spór o uniwersalia, Absolut, bibliografia, ontologia, metafizyka, epistemologia, teologia, panteizm, transcendentalia
copyright by Rafał Witkowski
wszelkie prawa zastrzeżone